27 Ağustos 2009 Perşembe

Düşünceden yaşama, bir kendimle hesaplaşma (Ahmet İnam)

Şu anda, Türkiye'de ve dünyada yaşayan ve düşündüğünü söyleyen insanların tamamına yakın kısmının yobaz olduğunu düşünüyorum. (Kendim dahil, elbette!). Düşünmeye başladıkları zaman bir tembellik sonucu insanlar, düşüncelerinin götürdüğü yere gitmiyorlar. Gitmek istedikleri yere düşüncelerini götürüyorlar. Bu yobazlıktır. Onlar için düşünme bir serüven, bir seyir, bir sefer olmaktan çok, önceden konulmuş bir hedefe ve mümkün olan en hızlı vasıtayla yapılmış bir nakliyat oluyor. Yazık ki, kendi araştırmaları ve düşünme süreleri içinde yeni keşifler yapamıyorlar! Zaten baştan istedikleri yere gidiyorlar. Bu da onları bilgi olarak da, düşünce olarak da sınırlıyor. Düşünmek bir cesarettir elbette, tehlikelidir; bunu insanlar galiba bilmiyor. Düşünmenin çok konforlu, çok rahat bir şey olduğunu sanıyor. Düşünme, yola kendimizi tamamen bırakmak demektir. Bizi götürdüğü yere gidebilme cesaretini gösterebilmek demektir. Çağımda böyle insanlar göremiyorum. Gerek bizim ülkemizde gerek dışarıda. Böyle cesur düşünen insanlar varsa da (umarım vardır!), ben bilmiyorum.
Düşünme cesareti yoksunluğu, 'malumat dolduruluşuyla' kapatılmaya çalışılıyor. İnanılmaz bir tercüme okuma eğilimi var. Bu tercümeleri satan insanlar da hangisinin daha çok satacağını, düşünen kafaların hangi düşüncelerle gıdıklanacağını, uyarılacağını, yönlendirileceğini hesap edip ona göre tercüme yapıyor. Dolayısıyla okuma yazma bilen birçok insan da bu tercümelerin peşine körü körüne düşüyor maalesef! O yüzden kendi kültürümüzden kaynaklanan etkili, çarpıcı ve bütün insanları ilgilendirebilecek düşünceleri üretmekte başarılı olamıyoruz. Ancak taklit edebiliyoruz.
Bir başka açıdan baktığımda ise edebiyatın edebinin bozulduğunu düşünüyorum. Şu manada yapılıyor edepsizlik; okuru sömürmeye dayalı bir yazma biçimine yaslanan, bir çeşit teknisyenlik ve tezgahtarlık konuyor, ortaya. Bu da, yazan insanların kendi gönlüyle yolculuğa çıkmasını engelleyen, kötü bir kurnazlık çabasıdır. Edebiyatta yasaktır kurnazlık (Yoksa bu sözüm çok mu kurnazca oldu?). Birçok değersiz insanın çok büyük yazar olarak takdim edildiği, kitaplarının çok fazla satıldığı bir çağda yaşamaktayız. Edebiyat alanına ticaret egemen. Bu çok tehlikeli! Batı'nın 'tefessüh ettiğini', kokuştuğunu gösteriyor bu durum; ama aynı zamanda hala bizim bilinçlenemediğimizi de! Biz çok fazla 'mukallit', taklitçi, kopyacı bir kültür olduk. Bizim kültürümüzün köklerinde öyle bir eğilim yok değildir, elbette. Çok kolay uyum sağlayan bir kültürüz, hayatın zorluklarına karşı. Ama bu bizim taklitçi olmamızı gerektiren bir şey değildir. Garip biçimde aşağılık duygusu duyuyoruz, Batı karşısında. Buna bağlı büyük bir öfkemiz de var. Ama bunlar bizi kendimizi keşfe götüren şeyler değil. Kendimizi bulabilmemiz için kendimize güvenmemiz, köklerimizi keşif için yola çıkmamız gerek. Geç kalmakta olduğumuzu hissediyorum.
Bu gecikmeyi geciktirecek felsefe çalışmaları var mı bizde? Nedir felsefe, nasıl anlaşılmalı? Felsefe kesinlikle insanın hayatıyla ilgili! Felsefeyi birçok felsefeci arkadaşımız hem Türkiye'de hem dünyada çok teknik bir şey olarak anlıyor, akademik bir çalışma olarak görüyor. Bir bakıma haklılar ama felsefe bizim kültürümüz açısından bakıldığında başka bir şey ifade ediyor. Felsefenin bu kültürle olan ilişkisini yeni baştan gözden geçirmek gerektiğini düşünüyorum. Onun için ben de, Batı'da çok yerleşmiş olan akademik felsefe yapma biçimlerinden, kendi yazma serüvenim içinde uzak kalmaya çalışıyorum.
Köklerimizden ve Türkçe'den kaynaklanan bir 'Gönül Felsefesi' yapmak istiyorum. Dolaylı bir biçimde de yapıyorum. Edebiyatı, edebiyatın değişik alanlarını, bilimi, tarihi, sosyal ve doğa bilimlerini içine alan çok geniş bir dolanma alanımın olduğunu ve bunları kuşatabilecek düşüncelerimin de hayatımdan çıkacağını düşünüyorum. Meydana getirmeyi düşündüğüm felsefe, hayatımdan çıkacak bir felsefe olacak. Ben neye benziyorsam felsefem de biraz ona benzeyecek. Hayatım tamamen ona adanmıştır. Sanıyorum bitiremeyeceğim ama yaşadığım süre içerisinde yaptıklarımla benden sonra bu yolu takip etmeyi düşünen insanlara, ipuçları vermek istiyorum. Bu ülkeye, bu kültüre borçluyum. Borcumu da canla başla böyle ödemeye çalışıyorum.

Ahmet İnam

Akşam

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder